مهارت های اجتماعی کودکان :چطور مهارت‌های اجتماعی را به کودک خود آموزش دهیم؟

مهارت های اجتماعی کودکان

مقدمه ای بر مهارت های اجتماعی کودکان :


تعریف مهارت های اجتماعی :

مهارت های اجتماعی چیست؟

مجموعه توانمندي هايي است که موجب موفقيت در زندگي اجتماعي فرد مي شود.
هر فرد براي زندگي موفق در يک جامعه، علاوه بر مهارت هاي فردي به مهارت هاي ديگري نياز دارد که از آن به نام مهارت هاي اجتماعي ياد مي کنند.
کودکان برای آن که خودشان را با اجتماعی که در آن زندگی می کنند، سازگارتر کنند باید انواع مهارت های اجتماعی مختلف را بیاموزند.
مهارت های اجتماعی کودکان در برگیرنده طیف وسیعی از توانایی های گروهی ، از آغاز ، حفظ و پایان یک مکالمه ساده تا تشخیص علائم ارتباط اجتماعی و حتی پیچیده ترین آن ها مثل ، فرایند حل مشکل و تعارض است.
والدین می توانند مهارت های اجتماعی کودکان را با استفاده از روش های گوناگون مثل مدل سازی ، نقش بازی کردن و اجرای نمایش و تمرین به فرزندانشان بیاموزند.

بیانات چهره ای مثل خندیدن،رعایت فاصله اجتماعی نسبت به دیگران،چگونگی صدا،احوالپرسی با دیگران،گفتگو کردن،بازی و کارکردن با دیگران،جلب توجه و درخواست کمک،مهار پرخاشگری ،آراستگی و بهداشت پایه و اساس مهارت های اجتماعی کودکان هستند.

 

تاثیر والدین در مهارت های اجتماعی کودکان :

آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان

ما به تغذیه فرزندمان خیلی اهمیت می دهیم ،بهترین غذا و لباس را با قیمت بالا می خریم،به خاطر مدرسه خیلی نگران هستیم،هزینه های بالایی را صرف آموزش بچه ها می کنیم.
اما چقدر به رشد مهارت های اجتماعی کودکان خود توجه می کنیم؟
اینکه چقدر به هم بازی و نقش همسالان در زندگی فرزندمان توجه می کنیم؟
خب نقش پدر و مادر مهم است ولی هرگز نمیتواند جای بازی و هم بازی را برای فرزند ما بگیرد.
در زمان های گذشته خانواده های پرجمعیت و با  تعدد فرزندان این مشکل را نداشتند، به خاطر اینکه فرزندان بزرگتر می توانستند در تعامل با فرزندان بعدی به رشد زبان آموزی و خیلی از مهارت های دیگر اونها کمک کنند و یک جورایی کار پدر و مادر رو هم راحت می کردند.
ارتباط فامیل،ارتباط دوستان و همسایگان زیاد بود.
ولی امروزه در جوامع شهری با آپارتمان های کوچک ،پدر ومادر های درگیر شغل و اینکه اکثرا تنها ممکن است زندگی کنند و از فامیل و خانواده به دور باشند،بچه ما از نعمت هم بازی محروم است.
بنابراین چیکار میتونیم بکنیم که این مشکل کمبود مهارت های اجتماعی کودکان را برطرف کنیم؟
خب خیلی از خانواده ها به این فکر میکنند که ما چاره ای نداریم و منتظر می مانند تا بچه راهی مدرسه شود تا اونجا مهارت های اجتماعی را بتواند کسب کند.
ولی خیلی دیر هست چون تازه با رفتن به مهدکودک مشکلات ناسازگاری و مشکلات مربوط به رشد اجتماعی بچه شروع می شود و باید خیلی زودتر از این به فکر افتاد.

نشانه های کمبود مهارت های اجتماعی کودکان و اوتیسم :

آموزش مهارت های اجتماعی به کودکان پیش دبستانی

ممکن است فرزند شما با مادر و تاحدودی هم پدر ارتباط خوبی داشته باشه اما وقتی با غریبه ها مواجه می شود ممکنه که به شدت خجالت بکشه و پنهان بشود.
ولی بعضی وقت ها فقط مسئله خجالت نیست و صحبت مشکلاتی بیش از این هستش.
یعنی شما می بینید که فرزند شما اصلا به سمت کودکان هم سن و سالش نمی رود،ترجیح می دهد تنها بازی کند و یا فقط با مادرش بازی کند،اسباب بازی بهش می دهیم میبینیم که هیچ بازی معناداری با اسباب بازی نمی کند.
مثلا یک دختربچه باید عروسک را ناز کند،غذا دهنش کنه،بغلش کند ولی می بینید نه !
عروسک را پرت می کند و یا یک پسربچه وقتی با ماشین بازی می کند باید بازی های معنی دار داشته باشد ،نه اینکه فقط ماشین را راه ببرد بلکه خودش بشه راننده و مثلا پارک کند و تصادف کند.
اگر بازی های معنی دار انجام نمی دهد،اگر به سمت همسالان زیاد تمایل ندارد،اگر ارتباط چشمی اش با غریبه ها ضعیف است،یعنی سعی بکند تو چشم غریبه ها نگاه نکند،اگر بچه کم حرف می زند و سعی می کند از حرف زدن فقط در حد نیاز استفاده کند،اگر جملاتی که به کار می برد اشتباهه یعنی دستور زبان غلط دارد،به جای اینکه بگه “من اینو خوردم” بگه “علی اینو خورده” .
این ها را دقت کنید،این ها ممکن است که نشان دهنده کمبود مهارت های اجتماعی کودکان و بعضی از علایم کمبود طیف اوتیسم باشد،بنابراین بهتر است شما به پزشکتان مراجعه کنید تا از نظر طیف اوتیسم بچه ارزیابی شود تا درمان مناسب به موقع صورت گیرد.

در حال حاضر بسیاری از محققان اتفاق نظر دارند که مهارت‌های اجتماعی کودکان آموختنی هستند.
زیرا کودکانی که در محیط‌های نامناسب بزرگ شده‌اند، از لحاظ اجتماعی رفتارهای نامعقول دارند.
با توجه به این مسائل، دست‌اندرکاران تعلیم و تربیت نقش مهمی در طراحی برنامه‌های آموزشی مهارت‌های اجتماعی داشته‌اند و با استفاده از تجارب خود و همچنین تئوری‌های مطرح‌شده در این حوزه برنامه‌­های مربوط به آموزش مهارت اجتماعی کودکان را طراحی می‌کنند.

 

مهم ترين مهارت هاي اجتماعي کودکان :

 

چگونه مهارت‌های اجتماعی را به کودکان آموزش دهیم؟

مهم ترين مهارت های اجتماعي کودکان به گزارش مجله راسخون ، عبارتند از:

  1. سلام کردن:

    تعریف مهارت های اجتماعی

    کودکان از طريق تعامل با هم سالان شان با آن ها ارتباط برقرار مي کنند.
    نخستين گام در برقراري ارتباط، سلام کردن به ديگري است.
    ما نه تنها با استفاده از واژگاني مثل« سلام » و « حالت چطوره »، بلکه با تغيير حالت چهره، تُن صدا، ژست و فرم نشستن و ايستادن نيز با افراد ديگر ارتباط برقرارمي کنيم.
    کودکاني که مشکل ارتباطي دارند، ممکن است به افراد آشناي خود هم سلام نکنند.
    آن ها ممکن است درست کنار دوست شان راه بروند، ولي حتي يک نگاه هم به او نکنند يا اگر حرفي بزنند، احتمالاً تماس چشمي با او برقرار نمي کنند و سرشان را به زير مي اندازند.
    در مواردي، اگر سلام هم بگويند، ممکن است تن صداي شان چندان دوستانه و صميمي نباشد.
    بخش غيرکلامي سلام کردن هم به اندازه ي بخش کلامي آن اهميت دارد.
    هنگام سلام کردن مهم نيست که کودک از چه عبارت و جمله اي استفاده مي کند يا با چه لحن و حالتي جمله اش را بيان مي کند، مهم آن است که طوري به دوستش سلام کند که او از ديدنش احساس شادي و خوشحالي کند.
    این یکی از نشانه های مهارت های اجتماعی کودکان است.

  2. پيش قدم شدن در گفت و گو:

    بعد از سلام و احوال پرسي، معمولاً گفت و گو شروع مي شود.
    براي ورود به بحث، کودک بايد بتواند مکالمه اي را آغاز کند، ادامه دهد و به پايان برساند.
    اين مهارت مستلزم خوب گوش دادن و توجه کردن است.
    براي مثال، او بايد اصل « رعايت نوبت » را بداند.
    گاهي کودکان موضوعي براي صحبت کردن با يک ديگر ندارند، در اين گونه موارد مي توانند پرسشي را مطرح کنند؛ مثل کارتون خرس ها را ديده اي؟
    يا مي داني در مدرسه چه اتفاقي افتاده است؟
    موضوع بحث بايد براي هر دو طرف جالب و جذاب باشد تا هر دو را به نوعي درگير صحبت کند.
    مکالمه ي يک طرفه موجب خستگي و کسالت دو طرف مي شود و ممکن است موجب قطع همين ارتباط ساده هم شود.
    حتي ممکن است تأثير منفي در ذهن آن دو بگذارد و در آينده هم تمايلي براي صحبت کردن با هم نداشته باشند.
    پس گوش کردن مثل صحبت کردن مهم است.
    اگر کودک علاقه اي به آن چه دوستش مي گويد، از خود نشان ندهد، ممکن است از صحبت کردن با او منصرف شود.
    کودکان کم توجه و پرتحرک، اغلب زمان صحبت کردن و گوش کردن را درست تشخيص نمي دهند.
    این موضوع نیز نقش مهمی در مهارت های اجتماعی کودکان دارد.

  3. درک احساس شنونده:

    زماني که يک گفت و گو آغاز مي شود، براي حفظ و ادامه ي آن لازم است که گوينده به حالت هاي عاطفي شنونده اش توجه داشته باشد.
    کودکاني که مشکل ارتباطي دارند، اغلب در درک احساس شنونده نيز ناتوان هستند، در حالي که کودک اجتماعي، سريع و راحت مي تواند حالت هاي احساسي شنونده اش را بشناسد و طبقه بندي کند، آن گاه سخنانش را ارزيابي کند و بر اساس پاسخ هايي که از شنونده دريافت مي دارد، کلماتش را انتخاب کرده و گفت و گو را ادامه دهد.
    این موضوع نیز نقش مهمی در مهارت های اجتماعی کودکان دارد.

  4. هم دلي کردن:

    مهارتهای زندگی برای کودکان

    هم دلي کردن شبيه درک گفته هاي ديگران است، با اين تفاوت که شنونده بايد سعي کند احساسات ساير افراد را نيز درک کند.
    هم دلي کردن اين امکان را به فرد مي دهد که بتواند ارتباط واقعي با دوستانش برقرار کند.
    براي مثال، اگر دانش آموزي در درس رياضي نمره ي ۲۰ گرفته ولي دوستش ۱۱ شده است، بتواند شادي خود را کنترل کرده و با دوستش به ابراز هم دردي بپردازد.
    او مي تواند با گفتن جمله اي نظير « اشکال ندارد، سعي کن در امتحان بعدي بيش تر درس بخواني تا نمره ي بهتري بگيري »، او را دلداري دهد.
    اینها نشانه ای بر رشد مهارت های اجتماعی کودکان شماست.

  5. يافتن نقاط مشترک:

    براي حفظ يک مکالمه ي دوستانه، توجه به نقاط مشترک هر دو طرف اهميتي خاص دارد.
    اين سرنخ ها به کودک يا نوجوان کمک مي کند تا تمايل بيش تري براي ادامه ي دوستي و ديدارهاي بعدي با هم داشته باشند.
    بخش مهم شناخت اين سرنخ ها، توجه به لحن و زير و بمي صداي افراد است.
    براي مثال هر دو از يک ويژگي آموزگارشان خوش شان بيايد يا به ورزش فوتبال علاقه مند باشند.

  6. پيش بيني کردن:

    براي حفظ گفت و گو، کودک بايد از قبل بتواند تأثير گفته هاي خود را بر شنونده پيش بيني کند و افکار شنونده را در نظر داشته باشد.
    براي مثال، اگر احساس مي کند که جمله اش مي تواند موجب ناراحتي، آزردگي، خشم يا اندوه شنونده شود، ممکن است شيوه ي بيان کلمات يا جملات خود را تغيير دهد. کودکان غير اجتماعي معمولاً توجهي به اين نکته ندارند و قادر نيستند کلام خود را تغيير دهند.
    در مورد آن چه قصد دارند بگويند، کمي فکر مي کنند و آن گاه به زبان مي آورند.
    براي مثال، وقتي کودکان و نوجوانان در حال صحبت درباره ي تيم ورزشي مورد علاقه شان هستند و از اين گفت و گوي خود لذت مي برند، بديهي است که اگر يک نفر به آن ها بگويد « هفته ديگر امتحان رياضي داريم، آيا شما تمرين کرده ايد؟ » خوش شان نخواهد آمد و او را طرد خواهند کرد. زماني که فرد کلام ديگران را قطع مي کند ( وسط حرف ديگران مي پرد ) و بدون در نظر گرفتن شرايط فعلي جمع، سخني مي گويد، مورد بي مهري سايرين قرار خواهد گرفت.

  7. شيوه حل مسئله:

    مهارت های اجتماعی کودکان

    بخش ديگري از مهارت اجتماعي افراد مربوط به تشخيص درست اختلاف ها و مسائل بين افراد است.
    گاهي ممکن است فردي با گفته هاي شما موافق نباشد و از شنيدن سخنان شما خشمگين شود و شروع به پرخاشگري و تندي با شما کند، در اين گونه موارد چگونگي پاسخ دهي شما به حالات عاطفي شنونده، تأثير زيادي بر روند گفت و گو دارد. کودکان و نوجواناني که توانايي درک اختلافات ضمن گفت و گو را ندارند، معمولاً دچار ضعف ارتباطي هستند.
    آن ها خيلي زود عصباني مي شوند و ممکن است از صحبت کردن با شنونده تا مدت ها صرف نظر کنند.
    اين گونه کودکان مي خواهند هميشه برنده باشند و اصولاً برايشان مهم نيست که چه بهايي براي اين برنده شدن بايد بپردازند ( از دست دادن دوست ).
    اين گروه مدام در اجتماع لطمه مي خورند و براي خودشان دشمن مي تراشند.
    اختلاف داشتن با ديگران اجتناب ناپذير است و اغلب براي شفاف سازي موضوع بايد به گفت و گو بپردازند.
    براي يک مکالمه و گفت و گوي دو طرفه و حفظ روابط دوستي نياز به برنده شدن يک طرفه نيست، بلکه بايد هر دو طرف از مکالمه برنده بيرون بيايند.
    د نقش مهمیر واقع شیوه حل مسئله در مهارت های اجتماعی کودکان نقش موثری دارد.

  8. استفاده از روش بارش مغزی

     

    مهارت های اجتماعی

    استفاده از روش بارش مغزی نیز می‌تواند مؤثر باشد.
    به این صورت که کودک متوجه شود راه حل‌های مختلفی برای یک مسأله وجود دارد و با تفکر راه‌های مختلف را برای مشکل عنوان شده توسط مشاور یا مربی پیشنهاد دهد و راه حل‌ها در گروه به بحث گذاشته شود. با این روش می‌توانیم به کودکان این مسأله را بیاموزیم که بیش از یک راه حل برای هر مشکل وجود دارد.
    یافتن راه حل‌های جایگزین حل مسأله اجتماعی نیز بر مهارت‌های اجتماعی کودکان مؤثر بوده است.

    پیشنهاد می کنم این مطلب را نیز بخوانید : بازی فکری کودکان: کودکان را مانند کاریکاتور بزرگ نکنیم!

  9. عذرخواهي کردن:

    مهارت های اجتماعی چیست

    هر فردي ممکن است گاهي دچار سوء تفاهم و اشتباه در روابط اجتماعي خود با ديگران شود.
    فردي که از مهارت هاي اجتماعي بالايي برخوردار است، با اعتماد به نفس کافي پا پيش مي گذارد و بابت اشتباهش عذرخواهي مي کند.
    با اين شيوه پسنديده، او سريع و آسان مي تواند رفتارش را تصحيح کند.
    کودکاني که در مهار تهاي اجتماعي ضعيف هستند، هنگام بيان عذرخواهي دچار دردسر مي شوند و دست و پاي خود را گم مي کنند.
    آن ها مي ترسند که ديگران آنان را احمق بدانند در حالي که مردم معمولاً براي کسي که بابت اشتباه خود عذرخواهي مي کند، احترام و ارزش بيش تري قائل هستند

  10. استفاده از ایفای نقش :

    استفاده از ایفای نقش نیز می‌تواند مؤثر باشد.
    می‌توانیم در یک گروه به هر کودک بر اساس داستانی یک نقش بدهیم و مواردی مانند ارزیابی رفتار عمدی و غیرعمدی را در برخوردهای روزانه بین همکلاسی‌ها آموزش دهیم.

نقش بازی بر رشد مهارت های اجتماعی کودکان :

نقش بازی در رشد اجتماعی کودک

نحوه برقراری ارتباط کودک با دیگران را  رشد اجتماعی می گویند.

هر کسی که در زمینه بازی کودکان مطالعه کرده باشد می داند که بچه ها با توجه به سنشان به روش های متفاوتی با دیگران رابطه برقرار می کنند.
بعضی از بازی ها به کودک یاد می دهند چگونه با دیگران دوست شود و از بودن در جمع بهره ببرد و مهارت های اجتماعی کودکان را افزایش می دهد.

  1.  تعامل در بازی با دیگر کودکان، کودک را قادر می سازد تا تصورش را از خود و دیگران به صورت عام رشد دهد.
  2. در بازی های گروهی که دارای مقررات و قواعد است، بازیکن باید نقش دیگر بازیکنان را بداند و هم چنین باید توانایی «برعهده گرفتن نقش دیگران» را در خود رشد و توسعه دهد، تا از طریق پیش بینی آن چه در آینده اتفاق خواهد افتاد، بتواند رفتار خود را با آن سازگار کند.
    از طریق بازی کردن نقش های مختلف بزرگ سالان، مقررات اجتماعی و معیارهایی که رفتار بازیگر را تنظیم می کند، می آموزد.
    پیشنهاد می کنم این مطلب را نیز بخوانید : بازی گروهی کودکان : جذاب ترین بازی های گروهی برای کودکان

  3. از طرق بازی کودک قدرت ابراز وجود پیدا می کند و از ترس کمرویی و خجالت بیهوده رها می شود.
  4. کودک در بازی با سایر کودکان، چگونگی ایجاد ارتباط با آنان را یاد می گیرد، دیگران را بهتر می شناسد و از خود نیز شناخت بهتری پیدا می کند.
  5. بازی، عواطف و احساسات کودک را بیدار می کند، در تقویت جسم و روح او تأثیر زیادی داشته و او را به سوی زندگی اجتماعی و قبول مسئولیت ها راهنمایی می کند.
  6. کودک با بعضی از بازی ها، مانند لباس پوشاندن به عروسک، غذا پختن، رنگ آمیزی عکس ها، جواب دادن به تلفن و… به تمرین نقش خود و مسئولیت ها در بزرگ سالی مشغول می شود، موجب ارتباط کودک با محیط بیرون می شود و دنیای اجتماعی او را گسترش می دهد.
  7. موجب شکوفایی استعدادهای نهفته و پرورش خلاقیت در کودکان می شود.
  8. هم کاری و مشارکت کودک توسعه می یابد؛ با رعایت اصول و مقررات آشنا می شود؛ همانندسازی با بزرگ سالان را می آموزد؛ با مفهوم سلسله مراتب آشنا شده و آن را رعایت می کند؛ رقابت را می آموزد و شکست را به طور واقعی تجربه می کند؛ قدرت ابراز وجود پیدا می کند.

    پیشنهاد می کنم این مطلب را نیز بخوانید : نقش بازی در رشد کودکان چیست؟

بازی های تقویت مهارت های اجتماعی کودکان را قادر می سازد با دیگران همکاری کند، نیازهایش را برآورده سازد، با دیگران ارتباط موثر برقرار کند، تفریح کند و خوش بگذراند.
هر چه کودک بیشتر با دیگران ارتباط داشته باشد، مهارت های اجتماعی وی بهتر رشد خواهد کرد.
مهارت های اجتماعی برای شاد زیستن در خانواده، دوست پیدا کردن و رفتن به مهد کودک و مدرسه بسیار ضروری هستند.
کودکانی که مهارت های اجتماعی بهتری دارند در بین جمع از محبوبیت بیشتری برخوردارند و کمتر سر خورده می شوند.

بررسی نقش بازی در رشد مهارتهای اجتماعی کودکان

چند تا از بازی های فکری و گروهی که مهارت های اجتماعی کودکان و اعتماد به نفس در کودکان به دلیل وجود در جمع را تقویت می کند می توانید در اینجا ببینید.

دیدگاه‌ها 0

*
*

موجود شد به من اطلاع بده We will inform you when the product arrives in stock. Just leave your valid email address below.
Email Quantity We won't share your address with anybody else.