نوشته‌ها

همه چیز در مورد افزایش هوش هیجانی در کودکان

در این مقاله در مورد روشهای افزایش هوش هیجانی در کودکان و موارد مرتبط با این موضوع صحبت میکنیم.

تعریف هوش هیجانی :

مجله موفقيت : به توانايي افراد در شناخت و کنترل احساسات شخصي خود و ديگران و همچنين استفاده از اين توانايي براي تصميم گيري بهتر، تفکر خلاقانه، انگيزه بخشيدن به خود و ديگران، لذت بردن از سلامتي و روابط بهتر و زندگي شادتر، «هوش هيجاني» مي گويند.

دانیل گولمن روانشناس و نویسنده کتاب هوش هیجانی می نویسد:
خانواده نخستین جایگاه یادگیری هیجانات است.
در این فضای صمیمی یاد میگیریم که درباره خودمان چه احساسی داشته باشیم و اینکه دیگران چگونه به احساسات ما واکنش نشان میدهند.
اینکه راجع به این احساسات چگونه بیاندیشیم و چگونه به آنها واکنش نشان دهیم و چگونه امید و ترس را درک و ابراز کنیم.
آموزش هیجانات نه فقط از طریق آنچه والدین مستقیما به کودک می گویند و طرز رفتار آنها با او صورت می گیرد، بلکه نحوه برخورد آنها با احساسات خود و طرز رفتار آنها با یکدیگر نیز در این زمینه تاثیر گذارند…” (ص-17)

جان گاتمن بر اساس تحقیقات چندین ساله خود در زمینه هوش هیجانی والدین را به چهار دسته تقسیم می کند:

  1. والدین بی توجه، که هیجانات منفی فرزندان خود را نادیده می گیرند و به احساسات آنها بی اعتنا هستند
  2. والدین ناراضی، که هر وقت فرزند آنها احساسات منفی خود را بروز می دهد او را سرزنش می کنند و یا حتی او را تنبیه می کنند.
  3. والدین آسان گیر، که هیجانات فرزند خود را می پذیرند و با آنها همدلی می کنند ولی قادر به هدایت و یا کنترل رفتار آنها نیستند
  4. والدین مربی هیجان، که به احساسات فرزندانشان اهمیت می دهند و راه و رسم مقابله با فراز و نشیب های زندگی را به آنها می آموزند.

هوش هيجاني به کودکان کمک مي کند تا در موقعيت هاي تهديد کننده و خطرناک، واکنش مناسب تري براي نجات خود انجام دهند.
همچنين با کمک هوش هيجاني مي توانند به ريشه هاي غم و شادي در خود پي ببرند و آن را مديريت کنند.
حساسيت و هوش هيجاني بالاتر به کودکان کمک مي کند تا نيازهاي ديگران را درک کنند و حداقل با همدلي به آن ها کمک کنند و با کنترل بر احساسات خود، حس مسئوليت پذيري را در خود تقويت کنند.
در مجموع افزایش هوش هیجانی در کودکان به آنها کمک مي کند تا يادگيري بهتري داشته باشند و خوشحال تر و سالم تر و موفق تر از ديگران باشند.
افزایش هوش هیجانی در کودکان به آنها کمک مي کند تبديل به بزرگسالي مسئول و با اعتماد به نفس شوند.
نتايج تحقيقات گسترده نشان مي دهد که مهارت هاي هوش هيجاني و افزایش هوش هیجانی در کودکان، درزندگي تحصيلي، شخصي و اجتماعي کردن کودکان نقش مهمي ايفا مي کند.
هيجان ها قادرند توجه را به هر سمت سوق دهند که اين خود بر يادگيري، حافظه و رفتار تاثير مي گذارد.

توصیه میکنم این مطالب را نیز بخوانید :

تاثیر بازی برای تقویت حافظه کودکان

بازی برای بالا بردن اعتماد به نفس کودکان

مثلا توانايي کنترل هيجان ها مي تواند به کودکان کمک کند در کلاس درس تمرکز حواس داشته باشند و موقعيت هاي اضطراب زا را اداره کنند.
در واقع کودکاني که مهارت هاي بالاتري از لحاظ هوش هيجاني دارند، در مقايسه با کودکاني که از اين لحاظ داراي مهارت هاي کمتري هستند، تمايل دارند موقعيت هاي تحصيلي بالاتري را تجربه کنند.
بنابر تحقيقات انجام شده، وجود کمبود در مهارت هاي هوش هيجاني با استعمال دخانيات، افسردگي و خشونت کودکان مرتبط بوده است.
همچنين ناتواني کودکان در تشخيص حالت هاي هيجاني چهره ديگران مي تواند مستقيماً با دشمني و پرخاشگري آنان مربوط باشد.
چون کودکان پرخاشگر نسبت به کودکان غيرپرخاشگر دشمني بيشتري در ديگران مشاهده مي کنند.
برعکس، کودکاني که در تشخيص هيجان ها مهارت بيشتري دارند، داراي ارتباطات اجتماعي مثبت تري هستند.
آنها قادرند روابط اجتماعي مطلوبي را در مدرسه ايجاد کنند، در محيط مدرسه احساس راحتي بيشتري دارند، حمايت معلمان و همکلاسي هاي خود را بيشتر جلب مي کنند و دلبستگي سالم تري نسبت به مدرسه در آنان شکل مي گيرد.

روش های افزایش هوش هیجانی در کودکان :

خوشبختانه هوش هيجاني مفهومي، قابل يادگيري است. برخلاف بهره هوشي که در طول زندگي سطح آن تقريباً ثابت است، افزایش هوش هيجاني در کودکان راههای زیادی دارد.
به گزارش نی نی بان متخصصان براي افزایش هوش هیجانی در کودکان توصيه هايي براي والدين دارند:

  • به کودکان خود فرصت تمرین هیجان‌ها را بدهید و تمرین واقعی برای کودکان، بازی است.
    وقتی به کودکان خود اجازه می‌دهید که هیجان‌ها و احساس‌های خود را بیان کند و در محیط واقعی آنها را تمرین نماید، او نیز  یاد خواهد گرفت که هر هیجانی، به چه میزان و چه اندازه می‌تواند او را در برقرای ارتباط با همسالان، یاری دهد و یا می‌تواند موجب آسیب در روابط اجتماعی شود.
    مثلاً  اگر به کودکان بگوییم که اوه، حالا می‌خواهم که عصبانی بشی و به او فرصت دهیم که عصبانیت خود را نمایش دهد و بعد به او بگوییم که آره، چقدر خوب تونستی اون رو نشان بدی!
    حالا به نظرت من باید در برابر تو چی کار کنم؟
    کودک علاوه بر آگاهی به اثر هیجانهای متفاوت قادر خواهد بود، بازخورد هر کدام از آنها را تمرین نماید.
    چنین امری علاوه بر آگاهی والدین، نیازمند محیط اجتماعی و بازی هوش برای آنهاست.توصیه میکنم این مطالب را نیز بخوانید :

    نقش بازی در رشد کودکان چیست؟
    بازی فکری کودکان: کودکان را مانند کاریکاتور بزرگ نکنیم!


    والدین با قرار دادن کودک در محیط بازی با کودکان همسال، می‌توانند از نزدیک شاهد رشد و پرورش مهارتهای هوش هیجانی کودکان خود باشد.

  • آگاهی از هیجانهای کودک:
    یعنی هوشیار بودن نسبت به وجود هیجانها در دیگران.
    بیان نکردن علاقه، خشم یا ناراحتی به این معنا نیست که کودک آنها راتجربه نمی کند.
    برای آگاهی از هیجانات کودک ابتدا باید به هیجانات خود واقف باشید.
    والدینی که سعی می کنید هنگام اضطراب ، صبور و مهربان باشید یا زمانیکه عصبانی هستید به اجبار لبخند بزنید در حال انکار احساس خود می باشید.
    این کار کمکی به شما نخواهد کرد بلکه شدت فشار  روانی شما را افزایش می دهد.
    در کودکان نیز چنین اتفاقی می افتد پس لازم است شرایط بروز هیجانات را برایشان فراهم کنید و اجازه بدهید با آنها خود روبرو شوند.
    اگر فکر می کنید کودکتان احساس ناراحتی، ترس یا خشم می کند بهتر است تلاش کنید خودتان را به جای او بگذارید تا دنیارا از دیدگاه او ببینید.
    این کار کمک میکند بفهمید وقتی برادر کوچکترش دفتر تکالیفش را پاره می کند چه احساسی به او دست می دهد و به جای اینکه سرزنشش کنید که چرا دفتر را جلوی دست برادرش قرار داده راه حلی برای رفع این معضل پیدا کند.
    این کار باعث افزایش هوش هیجانی در کودکان میشود.
  • آرام باشید:
    اضطراب خودتان را کاهش دهید. «هری استاک سالیوان»، نظریه ای مبنی بر به ارث بردن اضطراب از والدین را ارائه کرده است. تحقیقات نشان می دهد که تماس لمسی والدین، صدا و حتی حرکات آنها می توان اضطراب نوزاد را کاهش یا افزایش دهد.
  • توانایی حل مسئله را یادش بدهید :
    بسیاری والدین زمانی که کودکشان با مشکلی روبرو شده سریع راه حلی تعیین می کنند و به خورد کودک می دهند.
    آخرین گام آموزش هیجان حل مسئله توسط خود کودک است و والدین در اینجا نقش راهنما را برعهده دارند.
    به کودکتان بیاموزید که چگونه مشکلات را حل کند.
    گاهی وقت ها، زمانی که کودکان احساس کنند درک می شوند، راحت تر می توانند مشکلاتشان را قبول و حل کنند؛
    البته زمان هایی هست که آنها برای این کار، به کمک والدین خود نیز نیاز دارند.
    بهترین کار این است که صبر کنید تا آنها، خودشان برای حل مشکلات، سراغتان بیایند و کمک بخواهند.
  • تایید کنید:
    احساسات فرزندتان را بپذیرید و آن را تایید کنید. به او بگویید که نمی تواند احساساتش را انتخاب کند اما باید یاد بگیرد که با آن احساسات، چه کند و چگونه آنها را بروز دهد.
  • همدردی کنید :
    با او همدردی کنید. زمانی که برای احساس ناراحتی یا عصبانیت فرزند خود، نمی توانید کاری انجام دهید، بهترین کار، همدردی با اوست.
    انسان ها، وقتی بدانند کسی هست که آنها را درک کند، راحت تر، با مشکلات احساسی خود، کنار می آیند.
    همدردی کردن، به کودک کمک می کند که متوجه شود زندگی، احساسی خطرناک یا شرم آور نیست و همه،در زندگی شان، با احساسات متفاوت، درگیرند؛ همچنین او، همدردی با دیگران را یاد می گیرد. شما می توانید از این جمله ها هم کمک بگیرید: «می دانم که سخت است دست از بازی بکشی و بیایی با هم شام بخوریم اما حالا زمان شام خوردن است.»
  • تحقیر نکنید :
    به او اجازه دهید احساساتش را بیان کند. به جای نادیده گرفتن یا تحقیر کردن احساسات فرزندتان، به او اجازه دهید آنها را بیان کند؛
    برای مثال، به او نگویید زخمی به این کوچکی که درد ندارد. با او، طوری رفتار کنید که بتواند احساساتش را برایتان بازگو کند.
    نادیده گرفتن خشم و ناراحتی او، سبب نمی شود دردهایش را فراموش کند، بلکه باعث می شود احساساتش را درون خود بریزد.
    این احساسات، نابود نمی شوند و دنبال راهی برای بروز می گردند و ممکن است خود را به صورت کابوس نشان دهند.
  • خوب گوش کنید :
    به احساسات و هیجانات کودکتان، گوش دهید.
    گاهی وقت ها، کودکان نیاز دارند احساساتتان را برایتان بازگو کنند و شما، آنها را بشنوید.
    این کار، به آنها کمک می کند تا با احساس خود کنار آیند و آن را رها کنند.
    می توانید از جمله هایی مانند «اگر ناراحت باشی، همه ناراحت می شوند.
  • من کنارت هستم. می توانی با من صحبت کنی» یا «می دانم آنقدر ناراحت و عصبانی هستی که می خواهی فریاد بزنی و گریه کنی. من هم گاهی وقت ها، ایطنوری می شوم» استفاده کنید.
  • در آغوشش بگیرید :
    فرزند خود را در آغوش بگیرید و به صدای گریه او، واکنش نشان دهید.
    هوش هیجانی یا ارتباط های اولیه او با دیگران و اعتمادش به اطرافیان، شروع به رشد می کند.
  •  بازی «شاید…» را جدی بگیرید:
    بازی «شاید…» یکی دیگر از بازی هایی است که به کودک کمک می کند احساسات گوناگون را درک کند.
    وقتی که در خیابان هستید و کسی را غمگین می بینید، این بازی را شروع کنید.
    اجازه دهید هر کس، دلیل ناراحتی او را حدس بزند: «شاید او دیر به محل کار خود رسیده است»، «شاید با کسی، بحث کرده است» و …
  •  الگو باشید :
    بهترین الگو برای آنها باشید. کودکان، چیزهایی را که می بینند، انجام می دهند؛
    بنابراین الگویی کامل برای او باشید.
    آیا شما، وقتی عصبانی هستید، کسی را کتک می زنید؟
    آیا می توانید هنگام جر و بحث، آرامش خود را حفظ کنید؟ آیا با دیگران، احساس همدردی می کنید؟ همه این کارها را نیز او، از شما می آموزد.
  • از احساسات حرف بزنید :
    زمانی برای سرگرمی و شناخت احساسات، در نظر بگیرید. یادتان باشد که کتاب ها و فیلم ها، فقط برای سرگرمی نیستند.
    هنگامی که با کودکتان، کتابی را می خوانید یا فیلمی را تماشا می کنید، از او، در مورد اتفاقاتی که در کتاب رخ داده و شخصیت ها، بپرسید و درباره چیستی و چرایی این احساسات با او گفتگو کنید.
    این کار باعث افزایش هوش هیجانی در کودکان میشود.
  • موقعیت سازی کنید :
    از او بپرسید «تو، چه کار می کردی اگر…؟»
    شما می توانید هنگامی که در ماشین و پشت ترافیک هستید یا هنگام صرف شام دور میز، این بازی را با کودکان انجام دهید.
    سوال های مختلف، به او کمک می کنند تا در مورد راه های مختلف واکنش نشان دهد و در موقعیت های مختلف، فکر کند.
    برای مثال، از او بپرسید: «اگر من، تو را به خاطر کاری که نکردی، سرزنش کنم، چه کار می کنی؟»
    این کار هم باعث افزایش هوش هیجانی در کودکان میشود.

 

بازی های افزایش هوش هیجانی در کودکان :

از جمله بازی های افزایش هوش هیجانی در کودکان میتوان به موارد زیر اشاره کرد :

  •  اتل متل توتوله
  • نقاشی با شن ؛ نمک یا شکر
  • بازی ترسیم خطوط
  • نون بیار کباب ببر
  • لی لی حوضک
  • بازی تردست :
    بازی فکری تردست از آن دسته بازی‌هایی است که شور و هیجان زیادی بین بازیکنان ایجاد می‌کند.
    هدف از این بازی افزایش دقت و تمرکز و سرعت عمل بازیکنان و افزایش هوش هیجانی در کودکان است.
    تقویت هوش هیجانی